Ảnh 1:  Cổng chào vào Khe diễn- Thôn Kiến Thịnh 2

          Qua cổng chào, tới nhà văn hóa của thôn, đang bí chưa biết đi đường nào thị gặp chi Bùi Thị Thìn, đang đi làm ruộng, nghe chúng tôi hỏi thăm thì chị hồ hởi nói ngay, phía sau  nhà của gia đình chị chính là nền của lớp học thủa đó, ấy là do cha mẹ nói thế chứ lúc đó chị chưa  được sinh ra. Chúng tôi đề nghị chị dẫn chúng tôi đến chỗ đó, chị vui vẻ dẫn đường và chỉ chỗ cho chúng tôi biết, ở đây chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Thành và Bà nói rằng sẽ dẫn chúng tôi đến gặp người có thể giúp chúng tôi được nhiều thông tin hơn. Theo sự giúp đỡ của Bà, chúng tôi tới gia đình ông Lê Văn Khoát, những năm 1970 ông làm chủ nhiệm hợp tác xã Chùa Cao Kiến, sức khỏe của ông hiện nay không tốt, mới đi bệnh viện về, 1 con mắt của ông  bị hỏng hẳn, còn mắt khi thị lực còn 1/10.

Ảnh 2: Thầy Hiệu trưởng đang trao đổi với ông Khoát

        Ông  cho chúng tôi biết, từ Thái Bình lên khai hoang, được bố trí đến ở đây, lúc đó chỉ còn nền nhà và vài cái lán, rừng núi heo hút âm u, vắng vẻ, nhiều gia đình rất sợ, nhưng chúng tôi được lãnh đạo địa phương nói là đây là khu trường cấp 3 Nghĩa Lộ sơ tán và nay đã chuyển ra xã Tân Thịnh. Chính nền nhà của gia đình tôi là 1 lớp học, vườn ngô và sắn là 1 nền nhà ăn và bếp nấu. Chúng tôi tới tận nơi thì thấy, ở đây gia đình ông Khoát đã đào 1 cái ao cá, nền đất phẳng bên cạnh thì trồng ngô, còn phía trên là nương chè.

Ảnh 3: vườn ngô, ao cá nhà Ông Khoát, nơi trước đây là nhà ăn và bếp tập thể của các thầy cô giáo. 

     Theo sự mách bảo của Ông Khoát, chúng tôi đến thăm gia đình anh Đỗ Văn Thịnh, nền nhà của gia đình anh đang ở là nền hội trường của trường cấp 3 Nghĩa Lộ, còn phía sau nhà, có nền đất khá bằng phẳng, rộng rãi cũng có vết tích một số nền nhà, có thể là lớp học, có thể là chỗ ở nội trú của học sinh và có thể cũng có 1 sân chơi rộng.

Ảnh 4: Nền nhà hội trường ngày trước

Nhìn thấy chúng tôi, bà Hoàng Thị Tỵ có nhà ở trước mặt nhà ông Khoát mời vào uống nước và nói rằng cái vườn nhà bà  trước đây cũng là một cái nền lớp học. Nhìn rộng ra xung quanh, hiện nay thay đổi rất nhiều, cây rừng  không còn, thay vào đó là rừng trồng, là nương chè, là nhà cửa, vườn tược và ao cá. Chúng tôi hình dung việc bố trí các lớp học và nhà ở của giáo viên được làm bên sườn núi, cùng nhìn xuống 1 cái khe nước nhỏ chảy dọc theo hướng Tây-Nam. Ý nghĩa hơn là cuộc sống tiếp tục phát triển nơi đây. Bằng sự cần cù lao động, quyết tâm xây dựng cuộc sống mới của đồng bào khai hoang, địa điểm nhà trường đóng thời 1965-1969 hiện nay là 1 thôn, tên mới là Kiến Thịnh 3 khá đẹp, trù phú.

Khi quay ra, chúng tôi may mắn gặp thầy giáo Nguyễn Đức Vũ, nguyên là hiệu trưởng trường THCS Chấn Thịnh, đã nghĩ hưu, ông gợi ý và dẫn chúng tôi đến thăm những gia đình mà trước đây học sinh của trường cấp 3 Nghĩa Lộ đã trọ học, tuy diện mạo, nhà cửa thay đổi, sự thay đổi này là đáng mừng vì nhà cửa rộng rãi, khang trang hơn rất nhiều. Chúng tôi đến thăm gia đình Ông Nguyễn Văn Thềm, với căn nhà sàn nhỏ gọn, thấp nhỏ vẫn giữ được dáng như cũ, tuy cũng phải sửa chữa nhiều lần. Hỏi ông có nhớ tên những học sinh trọ ở nhà ông không? Ông bảo, không quên đâu, đó là anh Hoàng Thương Lượng, Anh Hoàng Kim Hóa; Anh Bùi Đức Lợi ...

Ảnh 7: Thầy Hiệu trưởng trò chuyện với ông Thềm

Ông phấn khởi nói rằng thỉnh thoảng các anh chị học sinh thời đó vẫn đến thăm ông.  Chúng tôi cũng đến gia đình Ông Hoàng Văn Giống, ông đã mất, căn nhà cũ đã được con cháu phá dỡ, chuyển ra vị trí khác, nền nhà thì làm vườn, hỏi những ai trọ học ở đây thì các con ông không nhớ vì lúc đó còn quá nhỏ. Còn nhiều gia đình nữa nhưng do thời gian có hạn, chúng tôi xin dành vào dịp khác.           

Thăm lại nơi này mới thấy sự xa xôi, sự vất vả của của các thầy và trò thời đó đã chịu đựng và vượt qua. Phải nói rằng, gian khổ đã tôi luyện ý trí, tôi luyện tình cảm để các anh, các chị học sinh thời đó đùm bọc, giúp đỡ  động viên nhau vượt qua gian khó và đã thành công trong học tập, thành đạt trong cuộc sống.