Chào mừng quý thầy cô và các em học sinh
Đến với tiết Hội giảng cấp trường
Năm học 2009-2010
Giáo viên: Nguyễn Xuân Hảo
Tiết 61.62:
ẹoùc vaờn
Bình ngô đại cáo
I.Tìm hieåu chung
1 - Hoàn cảnh ra đời: ra đời năm 1428 (sau chiến thắng quân xâm lược nhà Minh).
2 - Nhan ủe� :
"Bỡnh Ngoõ ủaùi caựo"
+ ẹaùi caựo: Baứi caựo lụựn (dung lửụùng lụựn, tớnh chaỏt troùng ủaùi).
+ Bỡnh: deùp yeõn, bỡnh ủũnh, oồn ủũnh.
+ Ngoõ: giaởc Minh
Y� nghúa nhan ủe�: Baứi caựo lụựn ban boỏ ve� vieọc deùp yeõn giaởc Ngoõ.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
I.Tìm hieåu chung
3 - Bố cục:
-> 4 phần.
+ Phần 1: Nêu luận đề chính nghĩa.
+ Phần 2: Vạch rõ tội ác của giặc Minh xâm lược.
+ Phần 3: Kể lại 10 năm chiến đấu và chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn.
+ Phần 4: Tuyên bố chiến quả, khẳng định sự nghiệp chính nghĩa, rút ra bài học lịch sử.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
I.Tìm hieåu chung
3 - Thể loại cáo:
+ Cáo: là loại văn nghị luận có từ thời cổ ở Trung Quốc, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trương, một sự nghiệp, tuyên ngôn một sự kiện để mọi ngườ cùng biết.
+ Đặc trưng:
Viết bằng văn xuôi hay văn vần, phần nhiều là văn biền ngẫu.
Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén
- Kết cấu chặt chẽ, mạch lạc.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Ñoïc – hieåu chuù thích
2. Tìm hieåu vaên baûn:
2.1 Ñoaïn 1: Neâu cao luaän ñieåm chính nghóa
a/ Caûm höùng, lyù töôûng nhaân nghóa:
+ Ñaïo nho: nhaân nghóa laø moái quan heä toát ñeïp giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi treân cô sôû tình thöông vaø ñaïo lí.
+ Nguyeãn Traõi: nhaân nghóa chuû yeáu ñeå yeân daân (lo cho daân coù cuoäc soáng aám no, haïnh phuùc) vaø tröø baïo cho daân (dieät keû thuø taøn baïo cöôùp nöôùc vaø baùn nöôùc).
“Vieäc nhaân nghóa coát ôû yeân daân
Quaân ñieáu phaït tröôùc lo tröø baïo”
-> Laäp luaän chaët cheõ vaø söùc thuyeát phuïc cao. Ñoù laø cô sôû ñeå boùc traàn luaän ñieäu xaûo traù cuûa giaëc Minh vaø neâu
cao laäp tröôøng chính nghóa cuûa ta.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
b/ Cảm hứng về đất nước, về dân tộc:

+ Cương vực lãnh thổ: nước Đại Việt ta - núi sông bờ cõi đã chia. Có lãnh thổ riêng.
+ Nền văn hiến: vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
+ Phong tục: phong tục Bắc Nam cũng khác.
+ Lịch sử riêng, chế độ riêng: Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần ./Cùng Hán, Đường, Tống .
+ Hào kiệt: đời nào cũng có.
-> Các từ ngữ: "từ lâu", "đã lâu", "vốn xưng", "đã chia", "cũng khác" cho thấy sự tồn tại hiển nhiên, vốn có, lâu đời của một nước Đại Việt độc lập, có chủ quyền và văn hiến.
-> Giọng điệu: trang trọng, hào hùng mang tính chất một lời tuyên ngôn.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
2.2 Đoạn 2: Bản cáo trạng hùng hồn, đẫm máu và hùng hồn.
a. Âm mưu và chủ trương cai trị của kẻ thù:
* Âm mưu: mượn danh nghĩa "phù Trần diệt Hồ" -> luận điệu giả nhân giả nghĩa, "mượn gió bẻ măng" của kẻ thù.
"Vừa rồi:
Nhân họ Hồ chính sự phiền hà
. Quân cuồng Minh thừa cơ gây hoạ"
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
* Chủ chương, chính sách cai trị: vô cùng hà khắc, đủ muôn nghìn kế.
Tổ 1
b. Tội ác của kẻ thù:
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
+ Tàn sát người vô tội bằng hành động diệt chủng.
+ Bóc lột tàn tệ, dã man.
+ Huỷ diệt môi trường sống.
+ Vơ vét tài nguyên sản vật.
+ Đoạ đầy phu dịch .
+ Phá hoại nghề truyền thống .
"Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ dưới hầm tai vạ"
Nặng thuế khoá sạch không đầm núi
Tàn hại cả giống côn trùng cỏ cây
"Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập, thuồng luồng
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu, nước độc
Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới giăng
Nhiễu nhân dân, bẫy hươu nai, nơi cạm đặt.".
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục dịch cho vừa
Nặng nề những nỗi phu phen
Tan tác cả nghề canh cửi
=> Tội ác của giặc chống chất
" Lẽ nào trời đất dung tha
Ai bảo thần dân chịu được"

2.2 Đoạn 2: Bản cáo trạng hùng hồn, đẫm máu và hùng hồn.
Tổ 2
* Hình ảnh kẻ thù: tàn bạo, vô nhân tính như những tên ác quỷ
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
* Hình ảnh nhân dân: tội nghiệp, đáng thương, khốn khổ, điêu linh, bị dồn đến con đường cùng. Cái chết luôn dình dập, đợi họ trên rừng, dưới biển.
Thằng há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy no chưa chán.
c. Nghệ thuật viết cáo trạng:
�
"Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ dưới hầm tai vạ"
+ Đối lập (hình ảnh nhân dân >< kẻ thù)
+ Phóng đại
+ Câu hỏi tu từ
+ Giọng điệu: thống thiết, vừa đau đớn, xót xa, nghẹn ngào, vừa đanh thép.
" Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội
Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi
Trúc Nam Sơn: tội ác của kẻ thù
Nước Đông Hải: sự nhơ bẩn của kẻ thù"
" Lẽ nào trời đất dung tha
Ai bảo thần dân chịu được?"
+ Dùng hình tượng để diển tả tội ác của kẻ thù
Tổ 3
CHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH
THAM DỰ TIẾT HỘI GIẢNG
Giáo viên thực hiện
NguyÔn xu©n h¶o
Gi¸o viªn tr­êng ptlc ii-iii trÊn yªn 2
Yªn b¸i
Kiểm tra bài cũ
Qua đoạn thơ thứ 2, anh
chị cảm nhận như thế nào về
tội ác của giặc Minh?

Tàn bạo, vô nhân
tính như những tên
ác quỷ.
Gây bao thảm cảnh
cho nhân dân ta
Nó chồng chất, man
rợ đến trời không
dung, đất không tha

BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Nêu vấn đề


TỔ 1


Hình tượng
Lê Lợi được khắc họa như thế nào? So sánh với hình tượng Trần quốc Tuấn trong Hịch tướng sĩ?
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Nêu vấn đề


TỔ 2


Qua những lời bộc bạch của Lê Lợi, ta thấy những ngày đầu nghĩa quân Lam Sơn gặp những khó khăn và thuận lợi gì?
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Nêu vấn đề


TỔ 3


Hình ảnh của quân ta và quân địch hiện lên như thế nào trong cuộc chiến đấu? Thái độ của ta sau cuộc chiến đó như thế nào?
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Nêu vấn đề


TỔ 4


Phân tích tính chất hùng tráng của đoạn văn được gợi lên qua ngôn ngữ, hình ảnh, nhịp điệu câu văn?
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
II. Ñoïc – hieåu vaên baûn:
3. Ñoaïn 3:
-> Được miêu tả bằng bút pháp tự sự-trữ tình.
Tổ 1
a. Hình tượng Lê Lợi
+ Nguồn gốc xuất thân: bình thường, anh hùng áo vải.
Ta
+ C�ch x�ng h�: khi�m nh��ng
Chốn hoang dã nương mình
+ Nội tâm: căm thù giặc sâu sắc, luôn lo lắng cho dânn cho nước.
"Ngẫm thù lớn há đội trời chung
Căm giặc nước thề không cùng sống Nếm mật nằm gai.. Quên ăn vì giận"
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
3. Đoạn 3:
a. Hình tượng Lê Lợi
=> Lê Lợi và Trần Quốc Tuấn: có chung trách nhiệm cao với đất nước, có ý chí hoài bão cao cả và lòng căm thù giặc sâu sắc.
+ Ý chí hoài bão cao cả: ngày đêm vượt gian khó, cầu hiền mưu nghiệp cứu nước .
"Đau lòng nhức óc, chốc đà mấy năm trời
. Những trằn trọc trong cơn mộng mị
Chỉ băn khoăn một nỗi bồi hồi
Tấm lòng cứu nước..đăm đăm .. phía đông
Cỗ xe cầu hiền .dành về phía tả"
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
b. Nhöõng khoù khaên vaø thuaän lôïi cuûa nghóa quaân buoåi ñaàu.

+ Quaân thuø: ñang maïnh, voâ cuøng taøn baï, xaûo traù.
+ Quaân ta:
- löïc löôïng moûng - nhaân taøi thieáu, - löông thaûo thieáu.
* Khoù khaên
+ Taám loøng cöùu nöôùc suïc soâi.
+ YÙ chí phuïc gian nan.
+ Söùc maïnh ñoaøn keát.
+ Chieán löôïc, chieán thuaän linh hoaït.
+ Tö töôûng chính nghóa.
* Thuaän lôïi
" Khi Khôi Huyện quân không một đội"
"Tuấn kiệt như sao buổi sớm
Nhân tài như lá mùa thu
Việc bôn tẩu thiếu kẻ đỡ đần
Nơi duy ác hiếm người bàn bạc"
" Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần"
" tướng sĩ một lòng phụ tử
Nhân dân bốn cõi một nhà"
" Thế trận xuất kì, lấy ít địch nhiều"
" Đem đại nghĩa để thắng hung tàn
Lấy chí nhân để thay cường bạo"
Tổ 2
c. Lược thuật cuộc chiến đấu.

+ Khí theá: haøo huøng nhö soùng traøo baõo cuoán.
* Quaân ta
+ Tham sống, sợ chết đến thảm hại.
* Quaân ñòch
" sấm vang chớp giật, trúc chẻ tro bay, sạch không kình ngạc, tan tác chim muông, quét sạch lá khô, đá núi phải mòn, nước sông phải cạn"
+ Khung cảnh chiến trường: bi hùng.
+ Chieán thaéng cuûa ta: doàn daäp, lieân tieáp.
+ Thất bại của kẻ thù: thê thảm, nhục nhã.
+ Cách gọi, miêu tả: đầy khinh bỉ, mỉa mai.
" sắc phong vân phải đổi, ánh nhật nguyệt phải mờ"
Mang tính liệt kê: "Ngày 18. ngày 20 . ngày 25 . ngày 28"
" Trần Trí, Sơn Thọ - mất vía
Lí An, Phương Chính - nín thở cầu thoát thân
Đô đốc Thôi Tu - lê gót dâng tờ tạ tội
Thượng thư Hoàng Phúc - trói tay để tự xin hàng
Quân Vân Nam -khiếp vía mà vỡ mật
Quân Mộc Thạch - xéo lên nhau chạy để thoát thân
Mã Kì, Phương chính - hồn bay, phách lạc
Vương Thông, Mã Anh - tim đập, chân run"
" trí cùng lực kiệt; máu chảy thành sông; thây chất đầy đường; máu chảy trôi chày;
Thây chất thành đầy nội, nhơ để ngàn năm"
" thằng nhãi con Tuyên Đức; đồ nhút nhát Thạch Thăng; tướng giặc bị cầm tù - hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng; Mã Kì, Phương Chính . ra đến bể mà vẫn hồn bay, phách lạc; Vương Thông, Mã Anh . về đến nước mà vẫn tim đập chân run ."
Tổ 3
* Cách đối xử của ta với kẻ thù sau cuộc chiến
-> Chủ trương hòa bình, nhân đạo.
+ Tha tội chết cho quân giặc đầu hàng
+ Cấp ngựa, cấp thuyền, lương ăn cho quân bại trận
=> Cho thấy cách đối xử mang đức hiếu sinh, lòng nhân đạo bao la của người Việt.
d. Nghệ thuật đoạn trích.
* Ngôn ngữ:
+ Sử dụng nhiều động từ mạnh liên kết với nhau tạo những chuyển rung dồn rập, dữ dội.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
hồn bay phách lạc, tim dập chân run, trút sạch, phá toang .
+ Sử dụng các từ chỉ mức độ cực điểm nhằm nêu bật chiến thắng của ta và sự thất bại nhục nhã của kẻ thù.
thây chất đầy đường, máu trôi đỏ nước, đầm đìa máu đen, khiếp vía vỡ mật; sấm vang, chớp giật; trúc chẻ tro bay .
* Hình ảnh:
+ Có tính chất phóng đại.
+ Nhiều tên người, tên đất, tên chiến thắng được liệt kê liên tiếp nối nhau xuất hiện trong thế tương phản: thế thắng đang lên của ta đối lập với sự thất bại nhục nhã càng nhiều, càng lớn của kẻ thù.
* Nhịp điệu câu văn:
+ Khi dài, khi ngắn biến hóa linh hoạt.
+ Dồn dập, sảng khoái, bay bổng, hào hùng như sóng trào, bão cuốn.
Tổ 4
4. Đoạn 4:
+ Nội dung: Tuyên bố, khảng định với toàn dân về nền độc lập dân tộc, chủ quyền đã được lập lại.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Giọng văn ở đoạn này có gì
khác với những đoạn trên? Nội dung
và bài học lịch sử mà Nguyễn Trãi
nêu ra qua lời tuyên bố độc lập
là gì? Ý nghĩa của bài học lịch sử
đối với chúng ta ngày nay như
thế nào?
+ Giọng văn: trang nghiêm, trịnh trọng
+ Bài học lịch sử:
- Sự thay đổi thực chất là sự phục hưng dân tộc. Đó là nguyên nhân, là điều kiện để thiết lập sự vững bền
Xã tắc từ dây vững bền
Giang sơn từ nay đổi mới
Kiền khôn bĩ rồi lại thái
Nhật nguyệt hối rồi lại minh
Muôn thuở nền thái bình vững chắc
Ngàn thu vết nhục sạch lầu.
- Sự kết hợp sức mạnh truyền thống và sức mạnh thời đại làm nên chiến thắng.
Âu cũng nhờ trời đất tổ tông khôn thiêng ngầm giúp đỡ mới được như vậy
Bài học lịch sử này có ý nghĩa lâu dài với công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc, nhất là quá trình dựng xây và phát triển đi lên của dận tộc ta hiện nay.
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung:
-> Là bản tuyên ngôn độc lập thứ 2 của dân tộc ta ở thế kỉ XV.
+ Nêu cao tư tưởng nhân nghĩa, chân lí độc lập dân tộc.
+ Tố cáo tội ác của kẻ thù.
+ Tái hiện quá trình kháng chiến hào hùng,
+ Tuyên bố độc lập, rút ra bài học lịch sử.
2. Nghệ thuật:
Kết hợp hài hòa hai yếu tố: chính trị sắc bén và văn chương trữ tình
Mang đậm cảm hứng hùng ca.
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi
Qua việc tìm hiểu trên,
hãy nêu
khái quát về giá trị nội dung
và nghệ thuật của bài Cáo?
* Ghi nhớ: Sgk - 23.
IV. LUYỆN TẬP
BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi

Taùc phaåm ñaõ ñeå laïi cho
anh (chò) baøi hoïc gì trong quaù trình tu döôõng vaø hoïc taäp cuûa baûn thaân taïi ngoâi tröôøng anh huøng daân toäc Lyù Thöôøng Kieät?
1. Học thuộc lòng bài thơ.
2. Làm bài tập trong sách giáo khoa ( sau bài học).
3. Soạn bài thơ Tràng giang ( Huy Cận)
DẶN DÒ
Cám ơn thầy cô và các em đã tham dự tiết Hội giảng
Lớp 10B7
Gv: Nguyễn Xuân Hảo
Trường PTLC II-III Trấn Yên 2