Phi Hùng

( Lời của BBT: Trường cấp 3 Nghĩa Lộ được thành lập ngày 14/10/1961, đến tháng 8/1965 sơ tán đến Thôn Cao- Chấn Thịnh. Sau đó 1 năm trong khu vực lòng chảo Nghĩa Lộ lại thành lập 1 trường cấp 3, tên gọi là trường phổ thông cấp 3 Gia Lai. Tới tháng 8/1970 hai trường sát nhập thành 1 trường, tên là Trường phổ thông cấp 3 Nghĩa Lộ, đóng tại khu Rừng Cấm, Bản Tủ- xã Sơn Lương)   

Ảnh: Anh Nguyễn Phi Hùng – Cựu Học sinh trường Cấp 3 Nghĩa Lộ những năm 1968-1970

 Ngày xưa, thật ra mới gần nửa thế kỷ mà thôi. Đó là thời ki Mỹ dùng máy bay đánh phá Miền Bắc Việt Nam. Tất cả các cơ quan, trường học đều phải sơ tán khỏi thành phố thị xã, thị trấn. Trường cấp 3 Nghĩa Lộ cũng không ngoại lệ, nơi sơ tán cách thị trấn Nghĩa Lộ hơn 50km, đó là Thôn Cao- xã Chấn Thịnh. Một năm sau, tức là tháng 7/1966 Trường cấp 3 Gia Lai được thành lập, năm đầu tiên trường đóng tại Bản Cò Cọi – xã Sơn A, năm sau được chuyển đến một khu rừng nguyên sinh rậm rạp với những cây cổ thụ có đường kính một hai người ôm mới hết. Khu rừng này có tên là Rừng Cấm cùng với truyền thuyết về một người con gái anh hùng có công đánh giặc tên là Nàng Han. Khu rừng từ trên cao nhìn xuống trông như một bán đảo được bao quanh là dòng suối Bản Tủ. Dòng suối bắt nguồn từ những rặng núi cao, khi chảy vào thị xã Nghĩa lộ có tên là suối Thia rồi qua bản nào thì có thêm những tên khác. Con suối Thia nước trong và mát ngọt trong những tháng hè đối với lũ học trò tinh nghịch chúng tôi.

            Những ngày đầu xây dựng trường lớp thật gian nan nhưng cũng thật vui. Ngày nào cũng lên rừng chặt tre vầu, cắt cỏ tranh, đốn gỗ những nguyên liệu để làm nhà và chúng tôi trở thành những người thợ mộc cưa cắt đục đẽo và dựng nên những căn nhà tranh làm lớp học.

            Chúng tôi đến trường từ rất sớm vào dịp nghỉ hè chuẩn bị nguyên vật liệu làm nhà. Những đứa trẻ với tuổi đời 15 -18 trở thành những người thợ khai thác rừng, thợ mộc, thợ dựng nhà…và làm rất nhiều việc mà bây giờ cảm thấy sao học sinh ngày xưa lao động nhiều và giỏi thế.

            Sự phân cộng lao động cũng rất tự nhiên trong quá trình làm việc, ai có khả năng làm việc gì thì làm việc ấy, người lên rừng lấy gỗ, người lấy tre nứa, người cắt cỏ tranh để đan thành tấm lợp, người đục cột kèo… một góc rừng thành công trường nhộn nhịp.

             Mỗi lớp cách nhau vài chục mét, cùng một diện tích và nội thất giống nhau, những chiếc ghế là đoạn tre hoặc thân cây gỗ được đẽo cho có mặt phẳng, bàn của giáo viên được ghép bằng những thanh nứa chẻ bằng ngón tay ghép lại trong khung …

             Lao động tạo ra những người khéo tay và chăm chỉ, và cũng tạo ra một số người khéo biết cách lợi dụng người khác để dựa dẫm để đỡ mất nhiều công sức mà vẫn đạt được mục đích. Lao động hình thành tính cách và phẩm chất của con người.

            Trong những tháng ngày xây dựng trường, nhiều kỉ niệm thật đẹp đã in sâu trong trí nhớ chúng tôi, những đứa trẻ tuổi mới trưởng thành. Người khỏe giúp người yếu chặt gỗ, chặt tre vầu, đóng bè trôi suối, bạn gái ôm quần áo cho bạn trai dong bè về trường, cùng những lời hát yêu đời…

…

            Ngôi trường đơn sơ trên Rừng Cấm- Bản Tủ với 4 lớp ban đầu thật khó quên trong trí nhớ của những học sinh thời ấy khi giờ đây đã lên ông, lên bà.  Ngày ấy thật đẹp, ngày ấy tình thầy trò sao mà đằm thắm, yêu thương và trách nhiệm. Thầy Hiệp (hiệu trưởng), thầy Thi, thày Hùng, thầy Phẩm, thầy Nguyên, thầy Hiển, thầy Thức, cô Chi, cô Thiệu…và nhiều thày cô khác đã hết lòng vì học sinh, kèm cặp giảng phụ đạo cho những học sinh chưa hiểu bài. Một thời gian khó đã qua, giờ đây thế hệ học sinh ngày ấy đã trưởng thành, chững chạc trên các cương vị, là giáo sư, tiến sỹ, là chủ tịch tỉnh, là giám đốc đầu ngành là doanh nhân thành đạt, là nhà thơ, nhà giáo, là nghệ sỹ,...Và nhiều người khác sống trong niềm vui niềm hạnh phúc gia đình bình dị như cỏ cây hoa lá, với ruộng vườn và gia súc hết lòng cho con, cho cháu  trưởng thành.

            Thế hệ chúng tôi nhiều người đã từ mái trường thân yêu bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ từ những năm 1969 ,1970 và những năm sau đó cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng. Nhiều người đã trở về trong niềm vui của gia đình bè bạn, nhưng không ít những gia đình đã mất đi người con thân yêu để lại sự nuối tiếc trong lòng những người thân và bè bạn như các anh Bùi duy Chuyển, Trịnh Xuân Tuyến, Nguyễn Minh Chính, Phan Lĩnh, Trần Như Lượng và bao đồng đội khác của tôi nữa…Chúng tôi nhớ các anh.

Năm mươi năm kỷ niệm thành lập Trường cấp 3 Nghĩa Lộ.

            Hơn bốn mươi năm  tôi rời khỏi ngôi  trường thân yêu, những kỷ niệm của thời học sinh cấp 3 trên rừng Cấm- Bản Tủ mãi còn in đậm trong trí nhớ của tôi và bè bạn, của lứa tuổi học trò ngây thơ và trong sáng.

                                                                       Hà nội tháng 8-2011