Tuy nhiên người học có thể không nhận thấy như vậy bởi có lẽ họ đã trải nghiệm qua với một quyển sách giáo khoa không được hay lắm. hay nói một cách khác là họ đã học một quyển sách không được chọn đúng theo độ tuổi, sở thích và nhu cầu của họ. Cũng có thể người học đang cần một sự thay đổi nhỏ trong giờ học, hoặc cũng có thể cả giáo viên và người học đều muốn có một chút thư giãn hay một ít thay đổi trong thói quen.

Giáo trình dựa trên chủ đề

Những gì có vẽ như thích thú đối với học sinh sẽ có thể là khá phiêu lưu cho giáo viên. Khi  thoát ly sách giáo khoa thì cũng có nghĩa là giáo viên đang thoát ra khỏi lưới an toàn của mình, khỏi giáo trình đã qua thử nghiệm do những nhà biên soạn biết rõ ràng công việc họ đang làm là gì viết ra.

Tuy nhiên việc sử dụng một chương trình dựa trên chủ đề sẽ tạo ra một tác dụng kích thích tự nhiên trong thực tế học ngoại ngữ. Khi khởi đầu bằng một chủ đề ưa thích của người học, sau đó là thảo luận, giải thích một sự việc hay một ý tưởng sẽ giúp họ tự nhận ra  điều gì là điều tâm đắc của mình và mình có thể nói  được điều đó hay không. Qua đó sẽ giúp giáo viên bổ sung thêm mục tiêu bài dạy trên cơ sở ngữ pháp, chủ đề từ vựng, phát âm - các yếu tố xây dựng chương trình học.

Xây dựng  chương trình

Một chương trình thoạt nhìn có vẽ như là không được kết cấu tốt thật ra có thể là một chương trình đươc sắp xếp chặt chẽ. Sau đây là 5 bước nhằm đảm bảo rằng cả người học và dạy đều cảm thấy rằng chương trình được thiết kế phù hợp.

Phân tích nhu cầu

Điều then chốt để bắt đầu cho sự thành công của một chương trình học dựa trên chủ đề là phải xác lập một cách rõ ràng ý thích và yếu tố động viên đối với người học là gì. Một phần của bài học sẽ để cho người học tự nói về mình và nói với nhau để tìm ra điều gì họ yêu thích, điều gì họ không thích, hoặc là họ có biết được các vấn đề thời sự đang diễn ra hay không….

* Ghi nhận lại các vấn đề được nêu thành một danh sách các chủ đề sử dụng trong tương lai,  danh sách này  có thể sẽ khá dài và sẽ rất khác nhau ở mỗi học sinh.

* Cuối cùng, các chủ đề hứa hẹn thành công sẽ là các chủ đề khơi dậy được sự đồng thuận hoặc bất đồng trong lớp hoặc là các chủ đề mà học sinh có nhiều thông tin.

* Học sinh sau đó sẽ tham gia  và dẫn dắt hội thoại.

Cho dù có được một danh sách các chủ đề từ học sinh hay không thì giáo viên vẫn có thể sử dụng sách giáo khoa một cách kín đáo. Hãy lướt qua trang mục lục của sách giáo khoa để rút ra ý tưởng của các chủ đề rồi sau đó sẽ giới thiệu các ý tưởng này cho học sinh hoặc là dùng ý tưởng của học sinh và rồi bổ sung nó bằng tài liệu từ sách giáo khoa. Học sinh sẽ không bao giờ nhận ra rằng các ý tưởng của các em là bắt nguồn từ sách giáo khoa.

Thiết lập mục tiêu ngắn hạn

Bảng danh sách các chủ đề có được từ việc phân tích nhu cầu của người học có thể sẽ rất dài bao gồm các chủ đề và các lĩnh vực yêu thích khác nhau. Thay vì cố gắng đưa vào danh sách hết các chủ đề, hãy tập trung vào 3 hoặc 4 chủ đề trong một khoảng thời gian nhất định, có thể là 1 học kỳ hay là một số tiết học theo lịch học của lớp. Sau đó trao đổi với người học về mục tiêu của chương trình; ví dụ: phát triển kỹ năng tranh luận các vấn đề một cách tự tin, hay là rèn luyện sự lưu loát hoặc chính xác trong việc sử dụng ngoại ngữ. Hãy cố gắng đảm bảo thực hiện các chủ đề trong một số giờ học để tạo sự liên tục. Nếu có thể gắn kết các chủ đề lại để người học có được một sự liền mạch trong suốt chương trình thì sẽ tốt hơn.

Giải pháp cho vấn đề về ngữ pháp

Trong khi chủ đề và các vấn đề thời sự có khuynh hướng dẫn dắt người học vào các tranh luận, đừng tạo cho người học cảm giác là các vấn đề ngữ pháp đã bị bỏ qua. Mặc dù có thể là họ sẽ không muốn theo một giáo trình thuần túy ngữ pháp, các lỗi sai về cấu trúc thường xuyên xảy ra trong thời gian học sẽ là các dữ liệu về ngôn ngữ được đưa vào chương trình.

Đương nhiên là để thực hiện việc này đòi hỏi giáo viên linh động và biết cách ứng phó hơn trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh. Và một lần nữa, giáo viên có thể dựa vào sách giáo khoa cùng với các bài tập được chọn lọc qua phân tích nhu cầu người học. Trong tình huống một vấn đề phát sinh mà không được chuẩn bị trứơc, giáo viên vẫn có thể trả lời với người học, “Chúng ta sẽ thảo luận chi tiết vấn đề này trong buổi học sau.”   

Sửa lỗi

Khi giáo viên tập trung chủ yếu vào giao tiếp trong lớp học thì sẽ rất có khả năng đánh đổi khả năng chính xác của ngôn ngữ bằng khả năng lưu loát, nhất là các lớp ở cấp độ cao.

* Hãy bàn bạc với người học về việc sửa lỗi khi nào thì phù hợp với họ. Nhiều người thích được sửa lỗi ngay tại chỗ, lại cũng có người muốn việc sửa lỗi được thực hiện vào cuối giờ học.

* Việc  thử qua một vài cách khác nhau giúp cả thầy và trò có thể tìm ra cách nào là tốt nhất.

* Ghi chép lại các lỗi sai và trao lại cho người học ở buổi học sau để sửa lỗi sẽ giúp họ suy nghĩ về các lỗi sai và tập trung tránh các lỗi sai mà họ đang làm.

Sự đa dạng

Các nguồn tài liệu mà giáo viên và người học có được càng đa dạng thì càng tốt. Hãy xét ví dụ sau:

* Học sinh nhất trí về sở thích xem phim. Vào đầu bài học hãy yêu cầu họ nói về phim mà họ yêu thích, giải thích truyện phim và cho biết tại sao thích.

* Internet và báo chí có thể dùng để tìm các phim và giúp người học về cách điểm phim.

* Dùng video, DVD để xem phim và rất nhiều hoạt động khác nhau có thể được thực hiện bằng phương tiện này như là thảo luận, phát âm, luyện giọng, đóng vai, miêu tả, đoán, dịch…Hãy nhớ rằng  sắp xếp mức độ của các bài tập- chứ không phải bài văn – là quan trọng nhất để sao cho các nguồn tài liệu thực tế vẫn có thể dùng với các lớp cấp độ thấp.

* Sách giáo khoa có thể được dùng để hổ trợ thêm về phương diện nguồn tài liệu nghe và đọc ở mọi cấp độ.

* Sau khi bắt đầu bằng chủ đề phim ảnh, các chủ đề khác nhau có thể thực hiện tiếp theo sau. Các chủ đề có thể khai thác như: sự nổi tiếng, vận may, cuộc sống cá nhân, phương tiện truyền thông đại chúng, giải trí, thời trang… Thật sự thì các chủ đề chứa đựng qua các phim có thể cung cấp một loạt các nội dung tranh luận khác nhau thuộc các lãnh vực yêu thích.

Kết luận

Không phải ai cũng đồng tình với việc thoát ly sách giáo khoa trong dạy học và việc này có thể làm cho giáo viên phải thêm việc, nhưng nếu xét về mặt phát triển năng lực dạy học của cá nhân mà cũng là cách giúp cho giờ học tươi mát và thú vị hơn cho người học, tôi mạnh dạn đề nghị giáo viên hãy đôi lúc thử qua cách này.

Nếu có đề nghị hay lời khuyên nào về việc vận dụng hoặc thoát ly sách giáo khoa và muốn chia xẽ, xin hãy liên hệ với chúng tôi.