Trường THPT thị xã Nghĩa Lộ được thành lập ngày 14/10/1961, mở đầu sự phát triển mới của sự nghiệp giáo dục khu vực Miền tây tỉnh Yên Bái. Đó là thành quả của cách mạng, thể hiện sự quan tâm của Đảng và nhà nước ta đến vấn đề phát triển một nền giáo dục ở vùng cao khó khăn. Trải qua gần 50 năm xây dựng và trưởng thành, đó là một chặng đường nhà trường bền bỉ, kiên trì mục tiêu giáo dục của Đảng.  Nhà trường thực sự là trung tâm văn hoá của khu vực Phía Tây Yên Bái, góp phần nâng cao trình độ học vấn và rèn luyện về ý thức và tư tưởng cách mạng cho nhiều thế hệ học sinh các dân tộc. Tính tới nay đã có 9621 học sinh đã tốt nghiệp THPT tại trường, gồm nhiều dân tộc: Kinh;  Thái; Tày; Mường; Dao; Giáy; Ba Na; Êđê; Mạ; Nùng; Giang; Gia rai; Trại; Khơ Mú; H’Mông; ..vv.  Phải khẳng định rằng trường THPT thị xã Nghĩa Lộ  là một trong những hình ảnh tiêu biểu của chính sách đại đoàn kết các dân tộc của Đảng và Nhà nước ta. Từ đây, hàng nghìn học sinh ra trường đã và đang học tập, lao động, công tác ở khắp mọi miền của Tổ quốc. Trong công cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước hàng trăm học sinh của trường đã hăng hái tòng quân lên đường giết giặc góp phần giành độc lập cho Tổ quốc.              

Qua những dòng hồi ức của các thầy giáo, cô giáo và các anh chị học sinh về cuộc sống, về phong trào Dạy và Học trong thời gian kháng chiến chống Mỹ gian khổ và ác liệt, trong bất cứ hoàn cảnh nào thầy, trò vẫn bám trường bám lớp vẫn dạy tốt, học tốt, vẫn có nhiều học sinh giỏi, đó là những tấm gương vượt khó để học giỏi để các thế hệ học sinh sau này noi theo. Các thế hệ kế tiếp nhau, các thầy giáo, cô giáo đã thực hiện tốt công tác giáo dục và giảng dạy, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình góp phần đào tạo nên bao thế hệ học trò, lực lượng lao động  quan trọng có trình độ và giác ngộ cách mạng cho đất nước và cho địa phương. Họ xứng đáng là lực lượng tiên phong trong công cuộc nâng cao dân trí, nâng cao chất lượng nguồn lực lao động của một vùng quê Miền núi này.                  

Với truyền thống đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau học tập, công tác, trong cuộc sống, điều đó đã tạo nên sức mạnh cho tập thể cán bộ, giáo viên công nhân viên nhà trường vượt qua mọi khó khăn gian khó để hoàn thành nhiệm vụ. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Sở GD &ĐT tỉnh Yên Bái, sự quan tâm chỉ đạo sát sao của cấp uỷ, chính quyền địa phương, với vai trò lãnh đạo toàn diện các hoạt động GD trong nhà trường của Chi bộ Đảng, nhà trường đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ GD của mình. Chi bộ liên tục đạt danh hiệu chi bộ trong sạch vững mạnh tiêu biểu. Tổ chức công đoàn nhà trường đã làm tốt công tác động viên quần chúng tập trung công sức thi đua Dạy tốt – Học tốt; chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho cán bộ giáo viên, nhiều năm được công nhận là tổ chức công đoàn vững mạnh xuất sắc. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã làm tốt cuộc vân động đoàn viên, thanh niên tích cực học tập và rèn luyện hạnh kiểm, thực hiện sống văn minh, nói không với các tệ nạn xã hội, chủ động chuẩn bị hành trang bước vào đời, vì ngày mai lập nghiệp.           

Trong 4 năm qua, hoà chung với khí thế đổi mới của toàn ngành GD&ĐT, nề nếp kỷ cương trong công tác giáo dục toàn diện của nhà trường được duy trì; phong trào xây dựng trường học thân thiên, học sinh tích cực được quan tâm, bước đầu có tác dụng tốt, được tập thể cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh ủng hộ; nhà trường và các đoàn thể quan tâm nhiều tới công tác giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng ứng xử cho học sinh; chất lượng giáo dục từng bước được nâng lên. Số học sinh lên lớp đạt từ 96 đến 98,5%; số học sinh đỗ tốt nghiệp THPT tăng đều: năm 2006-2007 đạt 70,3%; năm học 2007-2008 đạt 83,9%; năm học 2008-2009 đạt 90,4% và năm học 2009-2010 đạt 100%. Tỉ lệ học sinh vào Đại học, Cao đẳng hàng năm đạt từ 23 đến 28%. Tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số hàng năm đều chiếm khoảng 37 đến 40%.  Riêng năm học 2009-2010 đạt được một số thành tích:Chất lượng giáo dục toàn diện được củng cố và nâng lên; số học sinh lên lớp đạt 98,5%; tốt nghiệp THPT đạt 100%; có 4 học sinh đạt giải HSG cấp tỉnh và có 1 học sinh đạt giải HSG cấp Quốc gia. Công tác thi đua yêu nước được quan tâm đạt hiệu quả tốt: Có 04 tập thể được công nhận đạt danh hiệu tập thể Lao động xuất sắc; 01 CSTĐ cấp tỉnh; 04 giáo viên và học sinh được Chủ tịch UBND Tỉnh tặng Bằng khen; Tập thể nhà trường và 01 cá nhân được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tặng Bằng khen; 13 thầy giáo và cô giáo được công nhận đạt CSTĐ cơ sở; Tổng kết 5 năm thi đua yêu nước giai đoạn 2005-2010 tập thể nhà trường được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen           

Công tác khuyến học được quan tâm có hiệu quả. Từ các nguồn do các Thầy cô giáo, anh chị học sinh cũ, phụ huynh học sinh, các tổ chức đoàn thể, tập thể cán bộ giáo viên và toàn thể học sinh nhà trường và một số học bổng do các quỹ tài trợ, hàng năm Chi hội khuyến học nhà trường đã tặng từ 14 triệu đến 15 triệu đồng cho các học sinh đạt kết quả học tập và rèn luyện hạnh kiểm tốt; các học sinh đạt giải trong các kỳ thi HSG các cấp; các học sinh nghèo vượt khó; các học sinh có hoàn cảnh đặc biệt và các học sinh bị thiên tai. Đây là một nguồn động viên thiết thực các em học sinh cố gắng phấn đấu đạt kết quả cao trong tu dưỡng và học tập.       

Để xứng đáng với niềm tin của Đảng, của đồng báo các dân tộc Mường Lò- Nghĩa Lộ, thầy và trò nhà trường quyết tâm mang hết nghị lực và tinh thần, trách nhiệm để làm tốt nhiệm vụ Giáo dục, giữ vững tinh thần đoàn kết nhất trí trong tập thể mà nền tảng là cuộc vân động “ Dân chủ, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm”. Nâng cao giáo dục toàn diện, đổi mới tổ chức quản lý phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục để chất lượng năm học sau cao hơn năm học trước; nâng dần tỉ lệ học sinh đỗ vào các trường ĐH, CĐ, tạo địa chỉ tin cậy của nhân dân và học sinh trong khu vực. Tiếp tục xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ, chuẩn bị những điều kiện cơ bản để đạt tiêu chuẩn “ Trường chuẩn Quốc gia” trong giai đoạn tiếp theo.